Sporun hamurunda 'VAR'
Özer ASAN

Sporun hamurunda 'VAR'

Nereden bakarsak bakalım teknolojiyi hayatımızın her evresinde görebiliyoruz. Bu yazımda günlük hayatımız dışında teknolojinin spora ne denli etki ettiğini ele alırken, özellikle futbolda hakem hatalarını en aza indirmek için getirilen ve halen anlaşılamayan VAR teknolojisini yazdım. Yazımda kısaca koronavirüsünden de bahsettim, keyifli okumalar dilerim. Bu vesileyle Türkiye’de yaşanan ilk koronavirüsü vakası içinde ülkeme geçmiş olsun diyorum.

Not: Bu yazı aynı zamanda Yüksek Teknoloji dergisinin Nisan sayısında da yayınlanmıştır.

Teknolojiyi artık konuşmaya gerek yok. Onsuz adım atamıyoruz, hayatımızın her evresinde. Geçenlerde yapılan bir araştırmada, insanlar evden çıkarken önce akıllı telefonlarını yanına alıyormuş. Sonra cüzdan, sonra anahtar geliyormuş. Üstüne giyilebilir teknoloji de eklenince; 'Şekerim bugün şu kadar yağ yaktım', 'dün gece falan saat derin uyku uyumuşum', 'patronla kavga edince nabzım şu olmuş' gibi muhabbetler hayatımıza girmiş oldu. Tabii teknolojiyi halen kullanmayanlar için bunlar boş yapma lafları olarak da gelebilir ;) Ancak anormal nabız değerleri ve düşme algılaması özellikleriyle hastalık konusunda erken önlem alabilen akıllı saat kullanıcıları Koronavirüsü gibi gün geçtikçe çoğalmakta.

Koronavirüsü demişken bu konuya da kısa bir teknoloji içerikli bir paragraf açmak istiyorum. Maalesef bu yazıyı yazarken Türkiye’de de ilk hastalık vakasının gerçekleştiğini Sağlık Bakanlığı açıkladı. Lütfen önerilere uyalım! İşin teknoloji kısmına gelirsem, şimdi size bir web sitesi önereceğim. https://www.worldometers.info/coronavirus sitesinden Koronavirüsü akıbetini merak edenler tüm Dünya’da olup biteni an be an takip edebilirler. Sitede şu anda Türkiye bir vaka ile son sırada. Dergimiz nisan ayında yayına çıktığında da bu rakamda kalmasını temenni ediyorum. Virüs Çin’den sonra sırasıyla İtalya, İran ve Güney Kore’de diğer ülkelere göre açık ara önde gidiyor.

Türkiye’de de Sağlık Bakanlığı’nın açtığı https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/bulasici-hastaliklar/2019-n-cov.html özel portalinden de bilgi alıp, yararlanabilirsiniz.

Tekrar teknolojiye dönecek olursam; teknolojinin sporun içine de derinlemesine sızmış olduğunu görüyoruz. Örneğin tenis sporunda hakemlerin en büyük yardımcısı Cyclops denilen çizgi canavarı. Bu teknoloji sayesinde adil bir maç olması adına, oyunculardan gelen topun fileye temas edip etmediğini, yerden 10 mm yükseklikten yansıtılan kızılötesi ışınlar sayesinde tespit edilebiliyor. Keza Amerikan futbolunda kask/kulaklık teknolojisi ile teknik direktör oyun kurucu ile oyun anındayken iletişim kuruyor, taktikleri anlık iletiyor. Anlık tekrar oynatma teknolojisi ile basketbolda da özelikle çizgi ihlalleri ve maç esnasında yaşanan birçok konulara açıklık getiriliyor. Simülasyon teknolojisi ile de sporun hemen hemen her dalında oyunu önceden öngörmeye ve tahminlerde bulunmaya yardımcı olmakta.

Hemen teknolojiyi dünyanın en büyük oyucularından biri olan global futbol endüstrisine getiriyorum. Burada da sanal gerçeklik oldukça popüler durumda. Bu sistemin varyasyonlarını geliştiren birçok firma da mevcut. Artık futbolcuların antrenmanda yaptıkları her hareket kontrol altına alınabiliyor. Kim ne kadar koşmuş, ne kadar yağ yakmış, topa ne kadar şiddetle vurmuş vs. Ancak şimdi futbolun yükselen popüler teknolojisini yazmak istiyorum ve sanırım bu teknolojiyi de Mahmut Tuncer’in “Bakkal Amca” türküsü ile açıklamam yeterli olacak ;)

Seyirci var mı (Var var)

Futbolcu var mı (Var var)

Hakem var mı (Var var)

Ne duruyorsun (Ne yapayım)

Maç yapsana, maç yapsana!

Evet son 2 yıldır spor kamuoyunu meşgul eden, çevrimiçi olarak uygulanan “VAR” teknolojisinden bahsediyorum. Yani “Video Yardımcı Hakem” teknolojisi. Herkes ilk çıktığında futbolun kurtulduğuna dair derin bir “ohh ya” çekmişti ama ilerleyen zamanlarda yerini “off ya”ya bıraktı.

Türkiye’de 2018-2019 sezonunda uygulamaya geçilen VAR teknolojisini bizim dışımızda Avustralya, Belçika, Brezilya, Çin, Çekya, İngiltere, Fransa, Almanya, İtalya, Güney Kore, Hollanda, Polonya, Portekiz, Katar ve ABD'de kullanılıyor. Rusya’da düzenlenen 2018 Dünya Kupası’nda da VAR teknolojisi kullanılmıştı.  VAR’ın felsefesinde “minimum müdahale – maksimum yarar” yatsa da biz de günümüzde oldukça farklı algılanmakta. Baktığınız zaman tüm süper lig takımlarının şikayetçi olduğunu görebiliyoruz. Tabii burada VAR’ın ilkelerinin altını çizmek gerekiyor. Bir kere her ne olursa olsun son karar maçın hakemine ait. VAR sadece öneride bulunabiliyor. Tabii VAR izleme önerisinde bulunursa hakem de izlemek zorunda. İzlemede de zaman baskısı yok. Ancak futbolcu VAR’ı izlemeyi işaret ederse sarı kart görmesi gerek.

VAR, köşe vuruşu ve taçlar dışında; gol, penaltı/penaltı değil kararlarını, yanlış oyuncuya kart verilmesini, direkt kırmızı kartları inceleyebiliyor. Türkiye Futbol Federasyonu’nun açıklamasına göre, VAR sistemi maç süresini de ortalama 60 saniye uzatıyor.

Hal durum böyleyken, VAR’dan öncesi VAR’dan sonrası tartışmaları Türkiye’de daha çok su götürür gibi durmakta. Peki globalde durum nasıl, hemen bakalım. Bu konuda iki somut örnek vereceğim. Rusya’da düzenlenen 2018 Dünya Kupası’nda VAR ve çizgi teknolojisi başarılı bir şekilde uygulandı. Zaten kupa öncesi FIFA Başkanı Gianni Infantino bu kupanın farklı olacağının altını çizmişti, öyle de oldu. Diğer taraftan futbolun anavatanı, beşiği sayılan İngiltere bizden bir sene sonra (bu sene) VAR teknolojisi kullanmaya başladı. Başladı başlamasına ancak 110 maçta hakemler VAR’a gitmeyince ülkede konu ti’ye alındı, sosyal medyaya taşındı. Hatta sahibinden satılık VAR monitörü ilanına kadar gidildi.

Peki “VAR” teknolojisi nasıl çalışıyor?

Bu konuda hemen VAR Koordinatörü Barış Şimşek’e kulak veriyoruz. TRT Spor’da Barış Şimşek bu teknolojiyi şöyle açıklamıştı. “Özellikle ceza sahası içindeki pozisyonlarda, açık pozisyonlar dahi olsa beklemelerini ve sonuç almalarını istiyoruz. Ofsaytta santimetre cinsinden bir hesaplama yok, tamamen çizgiler üzerinden bir hesaplama. Dünyanın en gelişmiş teknolojilerini kullanıyoruz. Hem 2 boyutlu, hem 3 boyutlu çizgiler kullanabiliyoruz. İzleyicilerimiz son halini görüyorlar, hata payı sıfıra yakın”

Bir maçta ne kadar süre kaybediliyor?

90 dakika olarak oynanan bir futbol maçında en çok serbest vuruşlarda zaman kaybediliyor. Tam 8 dakika 51 saniye sürüyor. İkinci sırada ise taç atışları var. Tabloya bakacak olursak bu konuda en masumu VAR teknolojisi oluyor. FIFA tarafından sadece 1 dakika kayıp yaşanacağı ön görülmüş. Ancak bizim gibi fanatik liglerde bu sürelerin ne kadar değişken olduğunu da yazmadan geçemeyeceğim.

“VAR” Teknolojik Sözlüğü

Var teknolojisini kullanılan teknik terimlerin anlamları ile bitiriyorum. Bir sonraki sayıda görüşmek üzere ;)

VAR: Video Yardımcı Hakem AVAR: Video Yardımcı Hakem Asistanı - VOR: Video Operasyon Odası – APP: Atak Başlangıç Aşaması – OFR: Sahada İnceleme – RRA: Hakem İnceleme Alanı – RO: Yeniden Oynatma Operatörü – RA: İnceleme Asistanı

Sen de Yorumla...
Kalan karakter sayısı : 500
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR X
İspanya'da La Liga başlıyor mu, karar verildi
İspanya'da La Liga başlıyor mu, karar verildi
Galatasaray'ın Divan Kurulu 'online' gerçekleşti
Galatasaray'ın Divan Kurulu 'online' gerçekleşti